Uluṟu và Kata Tjuṯa: tảng đá đỏ giữa sa mạc và câu chuyện của người Anangu

Vẻ đẹp

Uluṟu cao khoảng 348 mét, chu vi chừng 9,4 km, và phần lớn khối đá nằm sâu dưới lòng đất. Màu đỏ đến từ oxit sắt trong đá sa thạch. Điều làm nhiều người ngạc nhiên là màu đá thay đổi liên tục: đỏ rực lúc bình minh và hoàng hôn, tím và cam khi mây kéo qua, sẫm lại khi trời nhiều mây.

Cách Uluṟu khoảng 25 km về phía tây là Kata Tjuṯa, gồm 36 vòm đá tròn, có vòm cao hơn mặt đất xung quanh hơn 500 mét. Hai nơi này cho cảm giác rất khác nhau: Uluṟu là một khối liền, còn Kata Tjuṯa là một nhóm vòm với những khe hẻm gió thổi.

Thời điểm đẹp nhất để ngắm là sáng sớm và chiều muộn, vừa đẹp ánh sáng vừa bớt nóng. Đi bộ vòng quanh chân đá cũng là cách cảm nhận tốt nhất kích thước thật của nó.

Lịch sử và giá trị văn hoá

Người Anangu, tức người Pitjantjatjara và Yankunytjatjara, đã sống ở vùng này hàng chục nghìn năm. Họ có luật và niềm tin gọi là Tjukurpa, nói về việc các tổ tiên đã tạo ra cảnh quan, đồng thời quy định cách sống, cách chăm sóc đất đai và quan hệ giữa con người với nhau. Với họ, hình thù của khối đá là dấu vết của những câu chuyện ấy.

Ngày 26 tháng 10 năm 1985, quyền sở hữu đất được trao lại cho người Anangu, và họ cho cơ quan công viên quốc gia thuê lại trong 99 năm để cùng quản lý. Ban quản lý hiện nay có đa số là người bản địa.

Công viên được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 1987, là di sản kép về thiên nhiên và văn hoá. Ban quản lý công viên bỏ phiếu cấm leo núi từ ngày 1 tháng 11 năm 2017, và lệnh cấm có hiệu lực từ ngày 26 tháng 10 năm 2019. Người Anangu từ lâu đã nói rằng đây là nơi linh thiêng, không phải sân chơi, và họ mong du khách đến để nhìn, để nghe và để tìm hiểu.

Con người

Anangu là cách họ tự gọi mình. Trong công viên, người Anangu cùng làm việc với nhân viên kiểm lâm, hướng dẫn viên và những người bán nghệ thuật. Tri thức được chia theo giới: đàn ông và phụ nữ mỗi bên giữ những địa điểm và câu chuyện riêng, và có những nơi không được phép chụp ảnh vì lý do nghi lễ.

Trung tâm Văn hoá của công viên có phòng trưng bày, tranh và đồ thủ công của cộng đồng, và là chỗ tốt nhất để nghe giải thích trước khi bạn ra ngoài. Mua tranh hay đồ lưu niệm do chính nghệ sĩ bản địa làm là cách đóng góp trực tiếp cho cộng đồng, thay vì mua đồ sản xuất hàng loạt.

Người dân vùng này cũng quản lý lửa theo cách truyền thống, đốt từng mảng nhỏ để giữ đất đai khoẻ mạnh, và đây là một phần của việc chăm sóc công viên.

Món ăn nổi tiếng

Người Anangu có truyền thống thức ăn bản địa (thường gọi là bushfood) từ lâu trước khi có nhà hàng. Du khách chủ yếu gặp những món này qua nhà hàng ở khu nghỉ dưỡng Ayers Rock Resort:

• Thịt kangaroo: thịt nạc, đậm vị, thường áp chảo hoặc nướng.
• Cà chua sa mạc (bush tomato): quả nhỏ vị đậm, dùng làm sốt hoặc gia vị.
• Quả quandong: quả đỏ vị chua, hay làm mứt hoặc nhân bánh.
• Hạt keo (wattleseed): hạt rang xay, có mùi gần với cà phê và hạt dẻ, hay thêm vào bánh và kem.
• Ấu trùng witchetty: món truyền thống của người bản địa, nấu chín trên than nóng; du khách thường chỉ nghe kể hơn là ăn.

Đi khi nào và lưu ý

• Mùa: mùa thu và mùa xuân (nhiệt độ ban ngày khoảng 20 đến 30 độ C) hợp với đa số du khách. Mùa đông ban ngày mát, khoảng 16 đến 20 độ nhưng đêm có thể xuống 2 độ. Mùa hè thường trên 40 độ, nên chỉ đi buổi sáng sớm.
• Đi lại: Uluṟu cách Alice Springs khoảng 335 km về phía tây nam. Phần lớn du khách bay thẳng tới sân bay Ayers Rock rồi thuê xe hoặc đi tour.
• Đi bộ quanh chân đá: lối đi vòng dài khoảng 10,6 km, mất chừng ba tiếng rưỡi. Khi trời nóng, hãy đi sớm và kết thúc trước 11 giờ sáng, mang theo nhiều nước.
• Không leo núi: việc leo Uluṟu đã bị cấm từ ngày 26 tháng 10 năm 2019.
• Chụp ảnh: làm theo biển báo, vì có những khu vực không được chụp.
• Vé vào công viên: mua trước qua hệ thống đặt vé của Parks Australia.