Phố cổ Hội An: thương cảng cũ bên sông Thu Bồn

Vẻ đẹp

Phố cổ Hội An nằm gần cửa sông Thu Bồn, tỉnh Quảng Nam cũ. Những ngôi nhà gỗ mái ngói âm dương nằm san sát hai bên đường hẹp, mặt trước ra phố, còn phía sau mở ra sông để bốc dỡ hàng từ thuyền. Tường vàng, cửa gỗ, đèn lồng đủ màu tạo nên cảnh phố rất riêng.

Đẹp nhất là lúc sáng sớm, khi phố chưa đông, hoặc lúc chạng vạng, khi đèn lồng được thắp lên và sông Hoài lấp lánh. Vào ngày rằm âm lịch, thành phố có đêm hội đèn lồng, và nhiều khu trong phố cổ được dành riêng cho người đi bộ.

Lịch sử và giá trị văn hoá

Vùng này từng thuộc vương quốc Champa từ khoảng đầu thế kỷ thứ 2, và là một trạm quan trọng trên con đường tơ lụa trên biển. Cảng, bến, giếng cổ và di chỉ khảo cổ Trảng Sỏi vẫn còn dấu vết từ thời đó.

Từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 19, Hội An là thương cảng nhỏ nhưng buôn bán rộng với Đông Nam Á, Đông Á và các vùng khác. Người Nhật và người Hoa đến buôn bán và định cư, để lại dấu ấn lớn nhất. Cầu Nhật Bản, hay chùa Cầu, là một cây cầu gỗ dài chừng 10 mét, do người Nhật dựng từ đầu thế kỷ 17 và có mái chùa phía trên. Năm hội quán của người Hoa theo kiểu kiến trúc truyền thống nằm rải rác trong thị trấn.

Đến thế kỷ 19, cảng suy giảm vì sông bồi cạn. Chính sự suy tàn ấy đã giữ lại diện mạo cũ của phố. Năm 1999, UNESCO ghi danh phố cổ Hội An là Di sản Thế giới. Khu di sản rộng 30 ha, gồm khoảng 1.107 công trình khung gỗ: nhà ở, cửa hàng, chùa, nhà thờ họ.

Con người

Người Hội An có truyền thống buôn bán và thủ công. Nghề may đo là nét nổi bật nhất hiện nay: khách chọn vải, thỏa thuận giá, đo người rồi thử lại, và thường nhận đồ sau khoảng hai ngày. Nghề làm đèn lồng, làm gốm và đan lát cũng được giữ lại trong nhiều gia đình.

Người dân vẫn sống trong những ngôi nhà cổ, mở quán nhỏ dưới tầng trệt. Một số nhà được mở cho khách vào xem, nhưng đó đồng thời là nhà của họ, nên hãy nói nhỏ và đừng đi vào khu riêng.

Vì phố nằm sát sông, nước dâng vào mùa mưa là chuyện quen thuộc.

Món ăn nổi tiếng

• Cao lầu: mì dai màu hơi nâu vàng, làm từ gạo ngâm nước tro, ăn với thịt heo xá xíu, rau sống và một ít nước dùng. Tương truyền nước phải lấy từ giếng Bá Lễ cổ ở Hội An, nên món rất hiếm khi ngon đúng vị nếu ăn ở nơi khác.
• Mì Quảng: sợi mì bản rộng, ít nước dùng đậm vị nghệ, ăn với tôm, thịt heo hoặc gà, đậu phộng và bánh tráng mè. Món này xuất phát từ Quảng Nam và Đà Nẵng, và đã được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia vào tháng 8 năm 2024.
• Cơm gà Hội An: cơm vàng nấu với nước luộc gà, ăn với thịt gà xé, hành và rau răm.
• Bánh bao bánh vạc (hoa hồng trắng): bánh hấp mỏng gói nhân tôm, xếp như cánh hoa, chấm nước mắm ngọt.
• Bánh mì: ổ bánh giòn nhân thịt, pate và rau, một món ăn sáng được nhiều khách nhắc đến ở Hội An.

Đi khi nào và lưu ý

• Mùa: thời gian đẹp thường là từ tháng 2 đến tháng 4, trời khô và dễ chịu. Mùa mưa kéo dài từ tháng 9 đến tháng 1, có khi nước ngập phố cổ.
• Đường đi: từ sân bay Đà Nẵng đến Hội An mất khoảng một giờ bằng taxi hoặc xe buýt.
• Vé tham quan: vé phố cổ khoảng 120.000 đồng một người, cho vào năm điểm di tích (giá có thể đổi theo thời gian). Bạn cần vé này để qua chùa Cầu và vào chùa Quan Công.
• Đồ may đo nên đặt từ ngày đầu để còn thời gian sửa. Mang ảnh mẫu theo để dễ trao đổi.
• Giữ yên tĩnh trong khu nhà cổ và chùa, ăn mặc kín đáo khi vào nơi thờ tự, và xin phép trước khi chụp người dân.